Beza huruf hijaiyah dan penggunaan Jawi

Fakta utama

• DBP mentakrifkan huruf Jawi sebagai huruf Arab dengan beberapa huruf tambahan untuk menulis bahasa Melayu. [1]
• Ba terdapat dalam abjad Arab dan abjad Jawi. [2]
• Ca ialah huruf dalam abjad Jawi; PRPM memaparkan ejaan cawan sebagai چاون. [3, 4]
• Dalam kurikulum KPM, asas hijaiyah dan asas Jawi mempunyai standard yang berasingan. [5, hlm. 69 dan 71]

Konsep utama: berkait pada huruf, berbeza pada penggunaan

Untuk ibu ayah, perbezaan paling berguna ialah mengenal bahasa dan tugasan yang sedang dipelajari.

Dalam panduan ini, huruf hijaiyah merujuk kepada huruf Arab yang dipelajari dalam asas Al-Quran, selaras dengan skop Pendidikan Islam KPM. Tulisan Jawi merujuk kepada penggunaan huruf Arab serta huruf tambahan untuk menulis bahasa Melayu, menurut Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP). [1, 5]

Ini menjawab soalan Jawi–hijaiyah difference: huruf yang berkait digunakan dalam pembelajaran yang mempunyai tujuan berbeza. DBP menyenaraikan ba dalam kedua-dua abjad, manakala ca sebagai huruf Jawi. [2, 3] Jadi, jangan terangkan Jawi sebagai bahasa Arab yang ditukar nama.

Perkara yang ibu ayah mahu latih	Contoh arahan	Apa yang diperhatikan
Nama huruf hijaiyah	“Sebut huruf pada kad daripada guru”	Sebutan huruf mengikut contoh guru
Bunyi hijaiyah berbaris	“Ikut bunyi contoh guru untuk huruf bertanda ini”	Bunyi yang disebut, dengan bantuan yang diberikan
Mengenal huruf Jawi	“Cari ca dalam perkataan cawan”	Bahagian huruf yang ditunjukkan anak
Membaca perkataan Melayu dalam Jawi	“Perkataan Melayu apa ini?”	Perkataan yang dibaca anak
Menyalin Jawi	“Salin contoh ini di ruang bawah”	Salinan yang dibandingkan dengan contoh

Jadual ini ialah cadangan memisahkan arahan di rumah. Skop hijaiyah berbaris dan skop Jawi dirujuk kepada standard KPM, bukan satu ujian gabungan. [5]

Nota sumber pengajaran: Pemilihan tugasan mengenal huruf, membaca dan menyalin berpandukan pemetaan asas Jawi Desaverse, versi rujukan 5 Oktober 2026. Definisi dan contoh ejaan diperiksa dengan DBP; kod diperiksa dengan dokumen KPM. Lihat metodologi editorial. [7]

Contoh dan langkah aktiviti: huruf ca dalam “cawan”

Tunjukkan perkataan Melayu yang lengkap, kemudian ajak anak mencari satu huruf di dalamnya.

Pusat Rujukan Persuratan Melayu (PRPM) DBP memberikan ejaan cawan — چاون. [4] Ca dalam contoh itu ialah چ, dengan tiga titik di bawah. PRPM turut menamakan ca sebagai huruf Jawi. [3, 4]

Cuba sesi ringkas dengan satu cawan sebenar, satu kad perkataan dan kertas kosong. Gunakan contoh bercetak yang jelas, seperti perkataan penuh dalam jadual ini.

Contoh	Penjelasan ibu ayah
cawan — چاون	“Ini perkataan Melayu. Di sini kita menulisnya dalam Jawi.”
چ di awal چاون	“Cari huruf ca dan bandingkan titiknya dengan contoh.”
Kad ba daripada guru	“Ba ada dalam abjad Arab dan Jawi; kali ini ikut tugasan yang guru berikan.” [2]

1. Tetapkan konteks. Tunjuk cawan dan sebut perkataan Melayu “cawan”. Nyatakan bahawa kad itu memaparkan tulisan Jawi.
2. Cari huruf. Minta anak menunjukkan ca dalam perkataan. Jika perlu, tunjuk dahulu dan beri peluang dia mencuba semula.
3. Bandingkan bentuk. Lihat ca tunggal چ dan bentuknya di awal چاون. Pedoman menerangkan bahawa bentuk huruf bergantung pada kedudukannya. [6, §3.1]
4. Pilih satu tugasan sambungan. Sama ada minta anak membaca perkataan atau menyalinnya; jelaskan arahan sebelum dia bermula.
5. Tukar konteks dengan jelas. Untuk latihan hijaiyah, gunakan kad dan contoh sebutan daripada guru. Katakan, “Sekarang kita ikut latihan huruf hijaiyah daripada guru.”

Jangan tambah tanda baris secara rawak pada perkataan cawan untuk menjadikannya latihan Arab. Gunakan bahan daripada guru apabila tujuan sesi ialah sebutan hijaiyah berbaris. Panduan ini memberi contoh Jawi Melayu; latihan sebutan Arab perlu dipandu oleh guru yang sesuai.

Kesilapan yang mudah berlaku dan cara membantu

Apabila arahan bercampur, kembali kepada satu soalan: anak sedang menyebut huruf, membaca perkataan atau menyalin?

Jika anak menjawab dengan nama huruf ketika ibu ayah meminta perkataan, jelaskan semula: “Tadi kamu sebut huruf. Kali ini kita cuba baca perkataan Melayu ini.” Cuba tunjuk objek bersama perkataan, kemudian beri peluang menjawab.

Jika anak menyebut “cawan” selepas ibu ayah menyebutnya, tulis bantuan itu apabila berkongsi pemerhatian. Pada percubaan lain, boleh tunjuk perkataan dahulu tanpa menyebut jawapannya. Pilih masa yang sesuai; tidak perlu menukar setiap sesi menjadi ujian.

Jika anak bertanya kenapa rupa huruf berubah, tunjuk ca tunggal dan ca dalam perkataan yang sama. Ikut contoh ejaan penuh; pedoman membezakan bentuk tunggal, pangkal, tengah dan akhir. [6, §3.1] Untuk fokus pada perbezaan titik, sambung ke panduan huruf dan titik.

Jika anak bertanya “Jawi ini Arab ke?”, ibu ayah boleh jawab: “Tulisan Jawi menggunakan huruf yang berkait dengan Arab dan ada huruf tambahan. Perkataan cawan ini bahasa Melayu.” Jawapan itu berpandukan definisi DBP dan entri cawan. [1, 4]

Padanan kurikulum: kod, versi dan batas

Kurikulum Prasekolah 2026 (KP2026) memisahkan asas Al-Quran daripada asas tulisan Jawi.

Rujukan ialah Kurikulum Prasekolah 2026: Dokumen Kurikulum Prasekolah, terbitan Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM), 2025, ISBN 978-967-420-784-7. PI ialah Pendidikan Islam. [5]

Kod	Skop standard, diringkaskan	Halaman bercetak
PI 1.1.1	Menyebut huruf hijaiyah secara tunggal	69
PI 1.1.2	Mengenal dan menyebut bunyi hijaiyah dengan satu baris	69
PI 1.5.1	Mengenal huruf Jawi dan menyebutnya	71
PI 1.5.2	Bacaan perkataan dua suku kata terbuka	71
PI 1.5.3	Salinan perkataan	71

Aktiviti mencari ca hanya mempraktikkan sebahagian tugasan pengecaman PI 1.5.1. Contoh cawan digunakan untuk menerangkan Jawi dan menyalin; ia tidak dijadikan contoh bacaan dua suku kata terbuka. Padanan ini membantu memilih aktiviti, bukan memberikan tahap penguasaan kepada anak.

Gunakan nama KP2026 ketika merujuk versi ini. Kurikulum Standard Prasekolah Kebangsaan (KSPK) Semakan 2017 ialah versi terdahulu yang digantikan mulai Januari 2026. [5, Kata Pengantar, hlm. v]

Apa ibu ayah boleh buat

Sediakan satu contoh ejaan dan nyatakan tujuan sebelum anak mencuba.

Untuk sesi Jawi, gunakan perkataan penuh daripada DBP dan satu arahan yang mudah. Untuk sesi hijaiyah, ikut bahan serta contoh sebutan guru. Jika mahu sambung aktiviti perkataan tadi, lihat panduan menyalin Jawi atau Jawi tanpa skrin.

Resit Belajar: perkara yang boleh diperhatikan

Apa dicuba → Mencari ca dalam چاون dan menyebut perkataan Melayu itu.
Apa diperhatikan → Contoh catatan: ca ditunjukkan selepas contoh; perkataan disebut selepas ibu menyebutnya.
Cuba tanpa skrin → Padankan kad Jawi dengan cawan sebenar.
Langkah seterusnya → Cuba satu arahan sahaja dengan bantuan yang lebih sedikit.

Bacaan berkaitan: Panduan Jawi · Jawi tanpa skrin · Huruf dan titik · Menyalin Jawi · Metodologi editorial.