DesaverseUPKK

Beza PBD dan UASA untuk ibu bapa

Folder kertas kosong sebagai hiasan untuk membandingkan maklumat pembelajaran dan ujian.

Rujukan jawapan: Panduan Pengurusan PBS 2025, hlm. 35 dan 42.

Fakta utama

  • PBD merangkumi pentaksiran formatif dan sumatif. [1]
  • Kaedah PBD boleh melibatkan lisan, pemerhatian dan penulisan. [2]
  • Panduan UASA 2024/2025 meliputi Tahun 4–6 dan Tingkatan 1–3. [3]
  • Panduan itu menyatakan UASA bukan pengganti Ujian Pencapaian Sekolah Rendah (UPSR) atau Pentaksiran Tingkatan Tiga (PT3). [3]

Apa sebenarnya yang berbeza?

PBD ialah proses yang lebih luas; UASA ialah satu bahagian di dalamnya.

Istilah yang kerap dicari dalam bahasa Inggeris ialah classroom assessment untuk PBD. Untuk membaca laporan anak, bezakan maklumat yang dikumpul sepanjang pembelajaran dengan respons dalam ujian akhir sesi. Jadual ini merujuk panduan yang dinyatakan, bukan jadual peperiksaan baharu.

Perkara PBD berterusan UASA dalam panduan 2024/2025
Bila maklumat dikumpul Semasa pembelajaran [2] Akhir sesi akademik [3]
Contoh bukti Respons lisan, hasil tulisan, pemerhatian [2] Respons kepada instrumen ujian [3]
Perkara yang boleh ditanya Apakah yang anak sudah boleh buat? Bahagian jawapan mana perlu dibantu?
Cara ibu ayah menggunakannya Minta contoh kerja dan penjelasan guru Bincangkan kesilapan bersama guru

Dalam Panduan Pengurusan Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS) 2025, pelaporan pentaksiran berterusan dan UASA dijana dalam satu laporan; skor UASA direkod sebagai peratus melalui Sistem Pengurusan Pentaksiran Bersepadu (SPPB). [1, hlm. 44]

Contoh membaca dua maklumat bersama

Gunakan contoh kerja untuk memilih bantuan yang khusus kepada anak.

Contoh rekaan: Ibu menerima makluman bahawa anak boleh menerangkan cerita secara lisan, tetapi jawapan bertulisnya kerap tidak lengkap. Dalam satu latihan di rumah, anak membaca ayat: “Aina membawa payung kerana hujan.” Apabila ditanya mengapa Aina membawa payung, anak menjawab “hujan”, tetapi menulis “Aina membawa payung”.

Ibu boleh bertanya: “Mengapa Aina bawa payung?” Kemudian ajak anak mencuba jawapan “Aina membawa payung kerana hujan.” Bandingkan kedua-dua jawapan: yang kedua memberikan sebab yang diminta. Ini contoh untuk perbualan di rumah, bukan item rasmi atau penetapan tahap anak.

Bawa satu sampel itu kepada guru dan tanya sama ada kesukaran yang sama muncul dalam kerja kelas atau skrip UASA. Pilih tindakan berdasarkan penjelasan guru: adakah anak perlu berlatih memahami perkataan tanya, mencari sebab dalam teks, atau menyusun jawapan?

Cuba elakkan soalan terlalu umum seperti “Kenapa keputusan dia begitu?” Gunakan soalan yang boleh dijawab dengan contoh: “Dalam jawapan ini, apa yang sudah betul, apa yang belum lengkap, dan apakah satu latihan yang cikgu cadangkan?”

Panduan PBD 2019 menghendaki bukti yang mencukupi serta peluang murid menunjukkan pembelajaran sebelum guru membuat pertimbangan profesional. [2, hlm. 38–39] Jadi, satu sampel di rumah sesuai dibawa sebagai bahan perbincangan; serahkan penentuan rasmi kepada guru.

Apa ibu ayah boleh buat

Mulakan dengan satu perkara dalam laporan, kemudian pilih satu tindakan kecil.

  1. Minta penerangan dengan contoh. Bawa laporan dan satu hasil kerja anak. Tanya, “Apakah bukti yang cikgu gunakan untuk menerangkan kekuatan ini?”
  2. Pilih satu kesukaran. Jika guru menyarankan latihan menjawab soalan sebab, gunakan petikan pendek yang anak faham. Elakkan mencampurkan banyak sasaran dalam satu sesi.
  3. Ajak anak menerangkan dahulu. Cuba soalan lisan, kemudian minta anak menulis jawapan. Tanya apa yang hendak disampaikan jika tulisan belum lengkap.
  4. Minta langkah susulan yang jelas. Contohnya, “Selepas kami cuba latihan ini, contoh kerja apa yang patut kami bawa semula?” Tetapkan masa semakan bersama guru.

Resit Belajar

  • Apa dicuba → Menjawab satu soalan “mengapa” daripada petikan pendek.
  • Apa diperhatikan → Anak menyebut sebab, tetapi belum menuliskannya.
  • Cuba tanpa skrin → Baca cerita di atas kertas dan tulis satu jawapan lengkap.
  • Langkah seterusnya → Tunjukkan sampel kepada guru dan pilih latihan seterusnya.

Untuk bantuan membaca slip, teruskan ke cara membaca laporan anak. Jika sekolah menyebut MPT4, baca perbandingan MPT4 dan UASA sebelum menggunakan andaian daripada panduan lama.

Skop panduan dan perubahan 2026

Perbandingan asas ini menggunakan panduan PBD 2019, PBS 2025 dan UASA 2024/2025; arahan khusus kohort perlu dibaca bersama makluman sekolah.

Portal KPM masih menyenaraikan panduan PBD 2019 dan pautan UASA tersebut pada semakan 5 Oktober 2026. [4] Namun, penerangan KPM dalam rekod Parlimen 3 Mac 2026 menyebut MPT4 secara berpusat serta UASA bagi mata pelajaran lain. [5] Oleh itu, untuk anak Tahun 4 pada 2026, minta sekolah menjelaskan pentaksiran dan mata pelajaran yang terpakai melalui makluman bertulis.

Gunakan panduan ini untuk memahami istilah dan menyediakan soalan kepada guru. Tarikh ujian atau aturan sesuatu mata pelajaran hendaklah diambil daripada makluman sesi anak, bukan contoh di atas.

Soalan lazim

Adakah PBD hanya menilai sikap dan usaha anak?

Tidak. Panduan PBD menerangkan kaedah lisan, pemerhatian dan penulisan untuk mendapatkan maklumat pembelajaran. Minta guru tunjukkan contoh tugasan atau respons yang digunakan, bukan sekadar label umum.

Adakah markah UASA terus menentukan Tahap Penguasaan?

Panduan PBD 2019 menyatakan guru membuat pertimbangan profesional berdasarkan bukti yang mencukupi. Oleh itu, jangan menukar satu markah ujian sendiri menjadi Tahap Penguasaan (TP); minta guru jelaskan pertimbangannya.

Di mana ibu ayah mendapatkan laporan anak?

Panduan UASA 2024/2025 menyatakan laporan dimuat turun dan dimaklumkan kepada ibu bapa atau penjaga. Minta salinan daripada sekolah serta penerangan tentang bahagian yang belum jelas.

Siapa menetapkan jadual UASA?

FAQ UASA 2024/2025 menyatakan jadual disediakan mengikut takwim sekolah, dengan rujukan kepada surat perekodan dan pelaporan tahun semasa. Untuk sesi anak sekarang, dapatkan makluman sekolah yang terkini.

Sumber

  1. Panduan Pengurusan Pentaksiran Berasaskan Sekolah Edisi 1 Tahun 2025 · Kementerian Pendidikan Malaysia, 2025. Bab 3.2, hlm. bercetak 35–45 (PDF 43–52).
  2. Panduan Pelaksanaan Pentaksiran Bilik Darjah Edisi Ke-2, 2019 · Kementerian Pendidikan Malaysia, 2019. Bab 4.2, hlm. 38–39; Bab 5.1.1–5.1.3, hlm. 43–46 (PDF 50–58).
  3. Panduan Pengurusan dan Pentadbiran Ujian Akhir Sesi Akademik 2024/2025 dan FAQ · Kementerian Pendidikan Malaysia. Hlm. 1, perkara 1.2; hlm. 3, perkara 4–5; hlm. 8, perkara 11; FAQ 17–18, hlm. 12.
  4. Pentaksiran Berasaskan Sekolah — portal dokumen KPM · Kementerian Pendidikan Malaysia, 2026. Senarai pautan panduan PBD, PBS dan UASA.
  5. Hansard Digital Dewan Negara, 3 Mac 2026 · Parlimen Malaysia, 2026. Penggulungan Tuan Wong Kah Woh, sekitar 2:00–2:10 petang, perenggan Matriks Pembelajaran; paparan bertanda draft.