Apa itu PBD?

Rujukan jawapan: panduan PBD KPM (hlm. 5, 12–16) dan contoh pelaporan KPM (hlm. 80–82).

Fakta utama

• PBD berlangsung semasa pengajaran dan pembelajaran. [1, hlm. 5]
• Kaedahnya termasuk pemerhatian, lisan dan bertulis. [1, hlm. 43–46]
• TP merujuk standard prestasi dan pertimbangan profesional guru. [2, hlm. 40]
• UASA ialah salah satu pentaksiran sumatif dalam PBD. [3, perkara 4.1]

Jawapan dan skop: apa yang PBD beritahu?

PBD membantu guru memahami pembelajaran murid dan menentukan tindakan susulan.

Dalam bahasa mudah, guru melihat apa yang anak boleh tunjukkan semasa belajar. Panduan Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK) menerangkan pengumpulan serta analisis maklumat, diikuti pelaporan dan tindakan susulan. Istilah Inggeris yang berkaitan ialah classroom assessment. [1, hlm. 5, 42–49]

Panduan 2019 menerangkan enam Tahap Penguasaan. Bacalah penyataan bagi mata pelajaran yang berkaitan, kerana standard prestasinya berasaskan pengetahuan, kemahiran dan nilai dalam kurikulum. [1, hlm. 12–16]

Cara membaca laporan tanpa meneka maksud TP

Baca label tahap bersama penerangan dan bukti yang dirujuk.

Contoh laporan akhir sesi dalam panduan KPM memisahkan TP serta penyataannya daripada peratus dan gred UASA. Itu sebabnya ibu ayah tidak patut mencipta formula seperti “TP4 bersamaan 80%”. Lihat lajur yang betul dan minta guru jelaskan kaitannya dengan kerja anak. [2, hlm. 80–82]

Apa yang ingin difahami	Apa yang boleh ditanya
Maksud penyataan TP	“Dalam tugasan apa anak menunjukkan kemahiran ini?”
Ulasan guru	“Boleh cikgu beri satu contoh?”
Langkah seterusnya	“Kemahiran mana patut kami utamakan?”
Bantuan yang sesuai	“Apakah arahan yang boleh saya beri tanpa menyiapkan kerja anak?”

Jangan gunakan laporan untuk mencari siapa lebih pandai. Panduan PBD menyatakan maklumat pentaksiran digunakan untuk membantu tindakan susulan, bukan perbandingan atau persaingan antara murid. [1, hlm. 5]

Contoh yang membantu ibu ayah membuat keputusan

Contoh kerja memberi bahan yang khusus untuk berbincang dengan guru.

Contoh rekaan, bukan rubrik rasmi: cuba minta anak menjawab “Ada 12 batang pensel. Empat diberikan kepada adik. Berapa yang tinggal?” Sediakan pensel sebenar atau tanda di atas kertas. Jawapannya ialah lapan batang pensel.

Perhatikan perjalanan jawapan. Adakah anak mengambil empat daripada dua belas? Adakah dia mengira baki dengan betul? Jika dia menyebut lapan tetapi menulis nombor lain, tanya dengan tenang: “Tunjukkan pensel yang masih ada.”

Bawa catatan ringkas kepada guru: “Di rumah dia menunjukkan baki lapan menggunakan pensel, tetapi jawapan bertulisnya berbeza. Kemahiran apa yang patut kami cuba lagi?” Ini menjadikan perbualan lebih khusus daripada bertanya mengapa tahapnya belum berubah. Jangan tetapkan TP daripada aktiviti rumah ini; guru merujuk standard prestasi dan bukti pembelajaran dalam pertimbangan profesional. [2, hlm. 40]

Apa ibu ayah boleh buat

Pilih satu kemahiran untuk dicuba selepas mendapatkan penerangan guru.

1. Bawa contoh yang ringkas. Pilih satu halaman kerja yang anak mahu bincangkan.
2. Minta penerangan kemahiran. Tanya apa yang sudah dapat dibuat dan bahagian yang masih memerlukan bantuan.
3. Cuba semula dengan bahan biasa. Gunakan pensel atau kertas untuk contoh kiraan di atas.
4. Bincangkan bantuan. Jika ibu ayah memberi petunjuk, nyatakan petunjuk tersebut kepada guru.
5. Sepakati langkah seterusnya. Minta satu tugasan yang sesuai untuk dicuba sebelum pertemuan berikutnya.

Resit Belajar

Apa dicuba → Mengambil empat pensel daripada dua belas. Apa diperhatikan → Anak menunjukkan baki lapan tetapi tersilap menulis jawapan. Cuba tanpa skrin → Ulang dengan pensel sebenar dan soalan lain. Langkah seterusnya → Bincangkan contoh itu dengan guru.

PBD dan UASA: bagaimana kedua-duanya berkaitan?

UASA ialah sebahagian daripada pentaksiran sumatif dalam PBD, bukannya keseluruhan PBD.

Panduan UASA 2024/2025 menyatakan ujian tersebut dilaksanakan di sekolah pada akhir sesi akademik untuk menguji tahap kognitif. Untuk penerangan lanjut, baca panduan UASA. [3, perkara 4.1–4.3]

Jika soalan ibu ayah melibatkan pentaksiran Tahun 4, baca panduan MPT4 dan kembali kepada peta pentaksiran untuk memilih bacaan yang sesuai.

Batas bukti, sumber dan semakan

Panduan ini membantu membaca istilah dan menyediakan soalan kepada guru.

Rujukan konsep ialah panduan BPK edisi kedua, terbitan Oktober 2019. Panduan Pengurusan Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS) 2025 turut menyenaraikannya sebagai rujukan PBD, dan portal KPM menyediakan kedua-dua pautan. Itu tidak bermaksud semua tatacara dalam edisi lama kekal tanpa pindaan. [1, halaman penerbitan dan hlm. 2; 2, hlm. 5; 4]

Panduan PBS 2025 menyatakan guru mengakses Sistem Pengurusan Pentaksiran Bersepadu (SPPB) melalui Sistem Pengurusan IDentiti (idMe). Untuk cara menerima laporan anak, dapatkan arahan sekolah. [2, hlm. 45]

Baca metodologi editorial untuk memahami cara sumber dipilih.